Top

تحلیلی بر تحولات اخیر منطقه

مطبوعات ترکی درگیری های ماه ژوئیه سال ۲۰۲۰ استان تاووش را “بحران تووزی” نامیده است. چنین نامی که یادآور کارائیب سال ۱۹۶۲ می باشد پس از ترک ها رگنوم روسی را تکرار می کند.
درخواست دبیرکل سازمان ملل نشانه دیگری است که باعث می شود ارزش سیاسی فعلی و قابل پیش بینی چنین درگیری ها را تجدید نظر نماید. در اینجا سعی می کنیم واکنش کارشناسان بین المللی را به این موضوع بررسی نماییم.

در حال حاضر می توان تاکید کرد که ماهیت محلی استراتژی ایروان در جهت جمهوری آرتساخ و عدم قطعیت کامل در جهت ترکیه، مملو از پیامدهای بسیار نامطلوب است. به نظر ما، این ارزیابی ها پس از واکنش گسترده نخست وزیر جمهوری ارمنستان در نشست دولت ۲۳ ژوئیه نیز ضروری می باشند. آثاری از “بحران” تاووش منجر به گذشته دوردست اما ملموس مانند کوه سیاه می شود اما صدها مایل فراتر از تاووش می گذرد.
اول از همه، دایره متخصصان را ترسیم کنیم. نمایندگان روسی استانیسلاو تاراسوف و سرگئی ماركدونف می باشند و تركها را محمد علی گیولر از روزنامه نگاران قدیمی و در حال حاضر نمایندگی مخالف انتشارات جمهوریت این كشور را به عهده دارد.

چه کسانی ″امتیازات″ سیاسی درگیری های تاووش را می برند؟
طبیعی است که افراد مقابل تمایل دارند این مناقشه را مهم جلوه بدهند.
اما در مورد ارمنستان حتی با وجود قربانیان، باکو علت غرور نظامی نمی آفریند.
قابل توجه است که گرچه سایر ذینفعان، ترکیه و روسیه دائماً ارزش درگیری مرزی را بر اساس وزن ژئوپلیتیکی خود افزایش می دهند اما در سال ۲۰۱۶ به این حد مشتاق نبودند. به نظر می رسد “شرکای دشمنان” یکدیگر را تشویق می کنند که اوضاع را ملتهب تر کنند. این موضوع در مورد امتیاز سیاسی وقایع در تاووش حائز اهمیت می باشد چراکه ماهیت نظامی این درگیری ها صرفا محلی و طبیعی بوده است.
محمد علی گولر براین باور است که محافل طرفدار آمریکایی در ترکیه علاقه مند به اغراق مسئله تووز هستند. به گفته نویسنده اما این دایره ها به دنبال ایجاد دشمنی بین روسیه و ترکیه به موازات توافق ترامپ و اردوغان در مورد لیبی شده است. این در مورد خصومت واقعی می باشد نه رقابت شدید در لیبی یا سوریه. اینجا برای کمک به طرفداران آمریکایی ″بحران تووزی″ وحشتناک می آیید. با توجه به اهمیت لجستیکی محل اتصال تووز آنها به ترکها می گویند: ببینید این روسها هستند که تجاوز ارامنه را هدایت می کنند.
فرض کنیم که حق با آقای گیولر است و در ترکیه محافل تأثیرگذاری وجود دارند که آرزوی درگیری ترکیه و روسیه و شکست بعدی قطعنامه قفقازی ترکی و روسی نوع آستانه ۳+۳ دارند. اما چرا دولت آنکارا آنقدر مشتاق است و در مورد “تجاوز ارامنه” همیشه فریاد می زند؟ آیا واقعاً می خواهد روابط خود را با مسکو به خاطر دوستی ترامپ قطع کند؟ آیا فتح قفقاز را در راه آمریکا می بیند؟

به نظر ما آنکارا “بحران تووز” را مطرح می کند تا روابط خود را با ایروان در یک جبهه نامرئی تحریک کند به خوبی می داند که مجازاتی در پی او نیست. چون کم و بیش با مسکو در آشتی هست و روحیه اساسی “ضد نیکولی” کرملین را استفاده می کند. اما کدام جبهه ای است که از اردوغان برای انجام مانورهای سیاسی در مقیاس گسترده را مطالبه می کند؟

درگیری محلی اینگونه به یک بحران ژئوپلیتیکی تبدیل می شود
مفسران مسکو چگونه تصویر قفقاز-آسیای صغیر را می بینند؟ استانیسلاو تاراسوف سخنگوی رگنوم که به موازات همراه با کارشناسی خود برای گوش های معمولی و گزیده سخنرانی می کند در اقدامات رسمی ضد ارمنی آنکارا تهدیداتی واقعی برای مسکو می بیند. تاراسوف گمان می کند که یک مدتی واشینگتن از ارمنستان و ترکیه به منظور معرفی و پررنگ کردن آقای پاشینیان در اروپا حمایت می کند. نه بیشتر نه کمتر. این یک ژئوپلیتیک است که هزاران مایل از تفسیر باریک محلی پرونده فاصله دارد.

حال در اینجا سوالی پیش روی ماست مسکو که خود در معرض این تهدیدات ترکیه و آمریکا و ارمنستان قرار دارد به چه هدفی صدای توپخانه تاووش را پر اهمیت جلوه می دهد.
قابل ذکر است که مسکو برای تحریک بیشتر روابط ارمنستان و آذربایجان در روسیه به باکو اجازه می دهد توطئه بچیند. با توجه به بی قراری زندگی داخلی روسیه این یک بازی بسیار خطرناکی است. به گفته خانم سیمونیان سردبیر شبکه خبری آرتی آیا نرخ فرومایه ارزشی دارد؟ برای بررسی پاسخ به این سوالات ارزیابی خود را با یک کارشناس دیگر سرگئی مارکدونف مقایسه کنیم. در پرانتز باید تاکید کرد که به نظر ما ریشه های رفتار متشنج آنکارا و مسکو به مسکو شوروی و قارص اشغال شده و نقشه روسی و ترکی ارمنستان و ماوراء قفقاز در سال ۱۹۲۱ برمی گردد. بر خلاف استانیسلاو تاراسوف که مورخ و مطمئناً یک تحلیلگر ماهر است مارکدونف کمتر تبلیغی است.
ماركدونف در مقاله خود “جهت غیر قره باغ خطرناک ترین است” می نویسد که “اردوغان سعی می کند روابطی با ایالات متحده آمریکا بسازد که در آن وی دیگر برادر کوچک نباشد. به نظر وی ترکیه فقط یک متحد مسلمان پر افتخار ناتو نیست بلکه یک نهاد مستقل اوراسیایی است که نیازی به مشاوره ندارد. ماركدونف نخجوان را به عنوان یک عرصه پیچیده در درگیری ایروان و باكو می بیند. وی می افزاید که برای حل مسئله جمهوری آرتساخ حداقل برخی اصول وجود دارند که این منطقه بیشتر ارمنینشین بوده و است و خواستار خود مختاری و شناخت هویت ارمنی خودشان هستند.

ارمنستان کجاست؟
تاراسوف سردبیر رگنوم نظرات کارشناسان بی نام روسی را خلاصه می کند و در نهایت این واقعیت پیچیده مناقشه های دایره قره باغ تعریف می شود. به گفته تاراسوف بسیاری از کارشناسان روسی معتقدند که پدید آمدن سربازان ترک در مرز شمال شرقی ارمنستان قرارداد قارص سال ۱۹۲۱ را لغو خواهد کرد که به مسکو اجازه می داد تا نیروها را در باتومی آجاریایی و نخجوان آذربایجانی مستقر کند که به نوبه خود غیر از باکو تفلیس هم شامل نقشه های جدید ژئوپلیتیک است. به قارص رسیدیم اما از “جهت” دیگری.
ارمنستان به طور کلی در این زمینه وجود ندارد گویا کوه آرارات ارمنی با باتومی گرجی هیچ وقت مبادله نشده و قارص ارمنی و نخجوان با سرسختی گردان کمال لبریز از خوشبختی بوده را به بغل نگرفته بودند.

در واقع ارمنستان در نقشه وجود دارد اما فقط به عنوان هدفی برای حیله گری و حقه بازی و لذا گوینده روسی ترجیح می دهد که در این مورد سکوت کند. به خصوص که ارمنستان هم سکوت اختیار کرده است.
بدین ترتیب هر سه متخصصان به نتیجه گسترش غیر قابل اجتناب درگیری های آرتساخ تا خط ۱۹۲۱ رسیدند. این یک ژئوپلیتیک تمام عیار است که علی رغم تلاش های خستگی ناپذیر سی ساله برای منفرد کردن خود بر ارمنستان متمرکز شده است.
باید دانست که این نقشه بدون بهره برداری استراتژیک مرزهایی که در سال ۱۹۲۱ شکل گرفته و سر نگونی و تلفات ۱۹۹۴ و همچنین تفسیر مجدد اتفاقات سال ۱۹۱۵ و نیز تدوین مداوم عقاید پربار اتحادیه در سال ۱۹۸۸ موضع گیری و مرزبندی نا مشخص خواهد داشت.
در شرایط انفعال عمومی ژئوپلیتیکی ایروان چنین تأکیدات مبهمی با ابتکار عمل محدود به آرتساخ بازی مسکو و آنکارا در سال ۲۰۲۰ که شبح ای از آن را با این مطالب ارائه دادیم ناگزیر منجر به یک راه حل ضد ارمنی خواهد شد که لازم است در مورد ابتکارات احتمالی ارمنستان در ارتباط با مبارزات داغ ترکی و روسی و مجامع بین الملل مذاکراتی صورت بگیرد.

مشاهده بیشتر
دکمه بازگشت به بالا