Top

آیا جنگ دیپلماتیک ایران-ترکیه خاتمه یافته است؟

موارد «فوران ذوق شعری» رجب طیب اردوغان رئیس جمهور نئوعثمانی ترکیه که جنبه پان ترکیستی داشته و دارد، پرهیاهو بوده و از انظار پوشیده نمانده اند. یک بار این امر منجر شده است به حبس وی، و بار دیگر تبدیل شده است به جنجالی دیپلماتیک. در سال 1998 زمانی که وی شهردار استانبول بود و عضو حزب اسلام گرای «رفاه»، ضمن سخنرانی در تجمع اعتراض آمیز مربوط به انحلال حزب یکی از اشعار ضیاء گوک الپ ایدئولوژیست پان ترکیسم و پان تورانیسم را سروده که بعنوان فراخوانی برای آشوب و ایجاد نفرت برآورد شد و در این رابطه وی به 10 ماه حبس محکوم شد.
در روز 10 دسامبر اردوغان برای شرکت در «رژه نظامی پیروزی» به باکو دعوت شد زیرا در اصل خود او تحریک کننده جنگ و فرمانده کل آن بود. با وجودی که اردوغان در اینجا بطور کامل به هدف خود نرسیده، با این حال وی سرمست از موفقیت خود، مجدداً دستخوش «فوران ذوق شعری» پان آذربایجانیسم، پان ترکیسم شده و این امر منجر شد به جنگ دیپلماتیک ایران-ترکیه. او طی نطق خود در باکو «مرثیه» معروف مردمی «ارس» (آراز) رایج در استان های آذربایجان ایران را سروده که در خصوص رود ارس است که در سال 1813 طی قرارداد گلستان تبدیل شد به مرز بین ایارن و روسیه تزاری، که در این شعر مرثیه سرایی می شود برای جدایی از بخش شمالی آن رود. شعرخوانی پان ترکیستی اردوغان با واکنشی شدید و گسترده در محافل دست اندرکاران سیاسی، اجتماعی و رسانه های خبری گروهی ایران مواجه شد که از 11 دسامبر پس از توئیتی که در صفحه محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه انجام گرفت آغاز شد.
سعید خطیب زاده سخنگوی وزارت امور خارجه ایران «فوران ذوق شعری» اردوغان را در حکم مداخله در تمامیت ارضی ایران برشمرده است. وی تأکید نموده که به سفیر ترکیه ابلاغ شده که از دیدگاه تهران دوران امپراتوری و ادعاهای ارضی، توسعه طلبی ها و تحریک جنگ ها سپری شده است. خطیب زاده تأکید ورزیده که به وی همچنین گفته شده که چنین مداخله ای به هیچ کس اجازه داده نخواهد شد. در همان روز در تبریز در برابر کنسولگری ترکیه تظاهرات اعتراض آمیزی برگزار شده و طی آن شعارهایی در انتقاد از اردوغان مطرح شده اند و در پایان قطعنامه ای در 6 بند در محکومیت قرائت شده است. «دکلمه» اردوغان را پورمحمدی استاندار آذربایجان شرقی نیز محکوم نموده، آن را مداخله در امور داخلی ایران برشمرده، و خاطرنشان ساخته است که در صورت لزوم تمامی فرزندان ایران جان خود را فدای میهن خواهند کرد. احمدی نژاد رئیس جمهور سابق ایران ضمن اینکه به وجد آمدن اردوغان در خصوص تغییر مرزها را ارتجاعی ارزیابی کرده، تأکید ورزیده است که از این تغییرات بطور حتم ایران متضرر نخواهد شد.
برخی نمایندگان مجلس و سیاستمداران ضمن محکوم نمودن اردوغان، همزمان همچنین به شدت از موضع انفعالی ایران در رابطه با وقایع رخ داده در قفقاز جنوبی انتقاد کرده است. نماینده مجلس احمدی بیغش طی اظهارات خود در مجلس، ضمن هتک حرمت اردوغان تأکید ورزیده است که او خود را سلطان ادواری عثمانی محسوب می کند که ارمنیان، آشوری ها و سایر ملت ها و اقوام را قتل عام نموده است. سپس با انتقاد از سیاست انفعالی اتخاذ شده از سوی قوه های مجریه و مقننه، در چند بند عنوان کرده است که ایران هنگام تهاجم ترکیه-آذربایجان علیه آرتساخ چه باید می کرد، با تأکید بر اینکه ایران الزاماً باید از ارمنستان حمایت می کرد. احتمالاً در این خصوص بجا است از یکی از بیانات بسیار مورد پسند ایرانی ها نقل قول کرد: «نوش دارو پس از مرگ سهراب»؛ خصوصاً که حضور تروریست ها در جنگ، که در همسایگی ایران زندگی خواهند کرد، فرصتی برای اتخاذ موضع مشخص را برای آن کشور فراهم نموده بود.
اگر نگوییم هزاران، اما صدها رسانه خبری گروهی ایرانی در اشاره به موضوع بحث، با برچسب های مختلفی اردوغان را مخاطب قرار داده اند، مقالات تحلیلی متعددی نگاشته شده اند که در آنها اردوغان و سیاست خارجی توسعه طلبانه ای که وی اتخاذ کرده، مورد انتقاد شدید قرار گرفته اند. به این موضوع منوچهر مرادی سفیر ایران در اوکراین نیز اشاره داشته و خاطرنشان ساخته است که برخی با جهالت مایل به تصاحب نظامی و سایر بزرگان هستند که افتخار ایرانی ها محسوب می شوند.
آنکارا نیز متقابلاً سفیر ایران را به وزارت امور خارجه فراخوانده و در آنجا، به گزارش خبرگزاری آناتولی، اعتراضی در رابطه با وارد ساختن اتهاماتی بی اساس به رئیس جمهور ترکیه مطرح شده، ضمن ابراز تأسف از اینکه ظریف از میان گزینه های متعدد موجود برای ابراز نارضایتی خود توئیت کردن را برگزیده است. با این حال بازتاب های شدید در ایران که در میان آنها همچنین طیف هایی از قاطعیت مشاهده می شود، آنکارا را مجبور ساخته است تا مجدداً طبق روال 6-5 سال اخیر سیاست «عذرخواهی» را اتخاذ کند تا موج عظیم مبارزه با پان ترکیسم را که در ایران اوج گرفته، متوقف سازد و به این جنگ دیپلماتیک که آبستن پیامدهای نامساعدی برای ترکیه است، پایان دهد. و در روز 12 دسامبر به ابتکار وزیر امور خارجه ترکیه گفتگوی تلفنی ظریف-چاووش اوغلو صورت گرفت که طی آن چاووش اوغلو در صدد برآمده است تا اردوغان را تبرئه کند و تأکید ورزیده است که وی برای استقلال و تمامیت ارضی ایران احترام قائل است و از حساسیت ایران نسبت به شعر مزبور بی اطلاع بوده است. چاووش اوغلو تأکید ورزیده است که اردوغان با این شعر لاچین و قره باغ را مدنظر داشته است، و به همین دلیل هم در باکو آن را بیان داشته است. آنکارا برای دستیابی به اهداف خود متوسل به هر ترفند دیپلماتیک، حتی گزینه های غیرمنطقی می شود. و اینک دست به اقداماتی می زند در راستای تنظیم روابط متقابل با اسرائیل، با در نظر داشتن تغییر احتمالی سیاست آمریکا در خصوص خاورمیانه در دوران ریاست جمهوری جو بایدن و احتمال بازگشت به گزینه ایران-5+1 که صرفاً به ظاهر با آن موافقت است.منبع: https://armeniannewsinpersian.wordpress.com/

مشاهده بیشتر
دکمه بازگشت به بالا