Topتحلیلی

ایست های بازرسی مرزی ارمنستان و آذربایجان با چه مقرراتی فعالیت خواهند کرد؟

سرویس امنیت ملی پروژه نصب ایست بازرسی در سه بخش از مرز ارمنستان و آذربایجان را به جریان انداخته است. آنها در سه استان ارمنستان برنامه ریزی شده اند: آرارات، سیونیک و گغارکونیک. کمیته درآمدهای دولتی نیز پروژه هایی را تدوین کرده است که طبق آن مناطق کنترل گمرکی تعریف و در پاسگاه های مذکور ایست های بازرسی گمرکی ایجاد می شود. این پیش نویس مشخص نمی کند که چه مقررات گمرکی اعمال خواهد شد.

نخست وزیر ارمنستان قبل از به جریان انداختن این پروژه در جلسه دولت بیان کرد که ارمنستان آمادگی دارد تا طبق قانون ارتباط آذربایجان و نخجوان را از طریق قلمرو خود تضمین کند. پاشینیان به رئیس سازمان امنیت ملی و رئیس کمیته دولتی دستورالعمل هایی برای آماده سازی رویه ها ارائه کرد.

وی گفت: “در این مدت هر روز آماده هستیم ارتباط منطقه غرب آذربایجان و نخجوان را تضمین کنیم. ما آماده ایم، آذربایجان است که از فرصت های ما استفاده نمی کند. ما امروز هم می گوییم: بیایید، از مرز ارمنستان عبور کنید، طبق روال مقرر در قانون جمهوری ارمنستان، طبق دستور به نخجوان بروید. همین امروز.”

کارشناسان ارمنی معتقدند ارمنستان با این پیشنهاد در تلاش است منطقی را که در فرآیند رفع محاصره قابل قبول می داند نشان دهد.

تیگران گریگوریان دانشمند علوم سیاسی می گوید: “به نظر من آذربایجان در حال حاضر از فرصتی که در نتیجه جنگ روسیه و اوکراین ایجاد شده است استفاده می کند و در تلاش است استفاده از زور حداکثر امتیاز را از ارمنستان بگیرد. این به وضوح در فرآیندهایی که در قره باغ کوهستانی در حال وقوع است مشاهده می شود. وقتی آذربایجان به طور کلی با طرف ارمنی با اولتیماتوم صحبت می کند. اولتیماتوم می دهد، در صورت عدم تحقق، به عملیات نظامی متوسل می شود. فکر می‌ کنم در ماه‌های آینده همه مسائل در فرآیند مذاکرات از جمله این موضوع طبق این منطق خواهد بود.

بند 9 بیانیه سه جانبه 9 نوامبر به رفع انسداد کلیه خطوط اقتصادی و حمل و نقل در منطقه اشاره دارد. به ویژه مقرر شده است که ارمنستان باید ایمنی ارتباطات حمل و نقل بین مناطق غربی آذربایجان و نخجوان را تضمین کند و از حمل و نقل بدون مانع شهروندان، وسایل نقلیه و کالا در هر دو جهت اطمینان حاصل کند. تاکید می شود که کنترل ارتباطات حمل و نقل توسط ارگان های خدمات مرزبانی فدراسیون روسیه انجام می شود.

وی گفت: “به احتمال قوی، اصل عمل متقابل کار نخواهد کرد: یعنی این وضعیت منتفی است که کامیون ها یا خودرو های ارمنی توسط کاروان، روسی باشد یا آذربایجانی، از طریق خاک آذربایجان اسکورت شوند. من این وضعیت را منتفی می دانم. برخی از منطق راهرو در حال حاضر وجود دارد، حتی اگر رفع انسداد با منطق متفاوتی انجام شود.”

شاهن شاهینیان نقشه‌بردار در گفت‌وگو با “رادیولور” با بیان اینکه پاسگاه‌های پیشنهادی در واقع هیچ اهمیت جغرافیایی ندارند، تاکید می‌ کند: نقاط مرزی هستند که ارتباط سه‌طرفه با آذربایجان را فراهم می‌ کنند. اوی می گوید: آنها بر اساس اصولی که پست های بازرسی ارمنستان-گرجستان و ارمنستان-ایران عمل می کنند فعالیت خواهند کرد، و معتقد است که یکی از این سه ایست بازرسی که در استان آرارات برنامه ریزی شده است، از بقیه مهمتر خواهد بود.

وی تاکید کرد: “در زمان شوروی هیچ ایست بازرسی مرزی در منطقه یراسخ وجود نداشت، اما جاده ای وجود داشت که ارمنستان و نخجوان را به هم وصل می کرد. این جاده جماهیر شوروی را به هم متصل می کرد. در گغارکونیک و سیونیک جاده ای وجود داشت اما در درجه دوم اهمیت قرار داشت.”

به گفته شاهینیان در استان آرارات، در یراسخ، نه فقط ارتباط خودرو، بلکه راه آهن نیز وجود داشت. ارتباط از استان های گغارکونیک و سیونیک به آذربایجان اهمیت محلی داشت.

“به عنوان مثال ساکن سوتک می توانست به شهرک های هم مرز با آذربایجان برود اما نمی توانست آنجا را ادامه دهد و به باکو یا مسکو برسد. به عبارت دیگر، هیچ ارتباطی با اهمیت بین دولتی وجود نداشت.”

پاشینیان بیان کرده بود آذربایجان می تواند از چند نقطه از مرز ارمنستان منجمله قزاخ-ایجوان، قزاخ-برد، از واردنیس به سیسیان، یراسخ عبور کرده و به نخجوان برسد.

ادوارد بزویان رئیس انجمن جاده‌سازان ارمنستان، مدیر کل شرکت “جاده” می‌ گوید: گزینه‌هایی وجود دارد، خطراتی نیز وجود دارد. نگرانی های وی مربوط به جاده ایروان-سوان-ایجوان-قزاخ است که یکی از بزرگراه های بین ایالتی اصلی ارمنستان است.
وی می گوید: “راه با آذربایجان از دهه 1990 بسته شده است. این بخش حمل و نقل است که قبلاً ارمنستان را به آذربایجان و گرجستان وصل می کرد و اکنون فقط با گرجستان وصل می کند.”

همچنین جاده بین ایالتی دیگری نیز به بهره برداری رسید که ارتباط با گرجستان را فراهم می کرد. ما در مورد بزرگراه بین ایالتی مرز ترکیه – مارگارا – آشتراک – آپاران – وانادزور – تاشیر – مرز گرجستان صحبت می کنیم. به این ترتیب منطقه قزاخ آذربایجان می تواند با نخجوان ارتباط برقرار کند، اما این ارتباط به این معناست که خودروهای آذربایجانی باید از ایروان یا مسیر انحرافی عبور کنند به منظور خروج از منطقه مرزی ایروان-یراسخ-ایران و به نخجوان برسند.

کارشناسان این خطرات و سایر خطرات را مشاهده می کنند که هسته اصلی آن جزء امنیتی است.

همچنین موضوعی در مورد این که جاده ها در حین ترانزیت بسته می شود مورد بحث قرار گرفت. سرویس امنیت ملی آخرین نگرانی را رد کرد. در پیام سرویس امنیت ملی آمده است: “در صورت ترانزیت احتمالی از طریق قلمرو ارمنستان از آذربایجان به نخجوان و در جهت مخالف، راه های محلی و بین المللی بسته نخواهد شد. تردد آزادانه شهروندان ارمنستان مانعی نخواهد داشت.

مشاهده بیشتر
دکمه بازگشت به بالا