Topتحلیلی

نتایج نشست سه جانبه پاشینیان-علی اف-میشل در بروکسل چه بود؟ نظر کارشناس سیاسی

آرمنپرس: نتیجه اصلی نشست سه جانبه پاشینیان-علی ای ف-میشل که در 14 می در بروکسل برگزار شد، توافق بر سر بازگرداندن ارتباط ریلی با نخجوان و آن بخش است. این نظر را تیگران گریگوریان، رئیس مرکز منطقه‌ای دموکراسی و امنیت، کارشناس علوم سیاسی در گفتگو با “آرمنپرس” با ارائه تحولات این نشست سه جانبه بیان کرد.
گریگوریان گفت: نتیجه اصلی آن جلسه توافق بر سر از سرگیری راه آهن است که در بیانیه رئیس شورای اروپا، چارلز میشل به آن اشاره شد. این بسیار شبیه به توافقی است که در دسامبر 2021 در بروکسل انجام شد، جایی که گفته شد راه آهن باید بر اساس اصول متقابل و حاکمیت کار کند. در این بیانیه تاکید شده است که راه آهن از نخجوان می گذرد و می توان حدس زد که ارمنستان نیز از آن استفاده کند. به سازمان جهانی گمرک نیز اشاره شده است و این تاکید از قبل بر اساس احترام به حاکمیت است.
به گفته این کارشناس مسائل سیاسی، بحث برانگیزترین نکته مربوط به به رسمیت شناختن تمامیت ارضی یکدیگر است. این بار چارلز میشل به وضوح قلمرو دو کشور را نشان داد: 29 هزار و 800 کیلومتر مربع ارمنستان و 86 هزار و 600 کیلومتر مربع آذربایجان (86600 کیلومتر مربع قلمرو آذربایجان شوروی است که قره باغ کوهستانی را نیز شامل می شد – ویرایش) .
در واقع، این توافق در اکتبر 2022 در پراگ به دست آمد. واضح است که در آن زمان هیچ عددی وجود نداشت، اما افرادی که این روند را دنبال می کردند فهمیدند که منظور این بود. از این نظر، هر چقدر هم که متناقض به نظر برسد، طرف ارمنی است که اصرار دارد اعداد دقیق ذکر شود. یادآوری می‌کنم که نخست‌وزیر نیکول پاشینیان ماه‌ها است که صحبت می‌کند که اگر آذربایجان آماده به رسمیت شناختن 29800 کیلومتر مربع از خاک جمهوری ارمنستان است، ارمنستان نیز آماده به رسمیت شناختن قلمرو بین‌المللی به رسمیت شناخته شده آذربایجان است.
گریگوریان گفت: اخیرا آذربایجان نیز از پذیرش پیشنهاد طرف ارمنی و میانجی ها برای اجرای تحدید حدود با نقشه های اواخر دوره شوروی خودداری کرد. فرض بر این است که انتظار طرف ارمنی این است که پس از این دیدار توافقی بر سر این موضوع صورت گیرد، اما در اینجا هم اوضاع چندان خوشبینانه نیست. تصور اینکه چگونه آذربایجان با خروج نیروهای خود از ارمنستان موافقت خواهد کرد برای من سخت است. ما در مورد سرزمین هایی صحبت می کنیم که از سال 2021 اشغال شده اند.
این کارشناس مسائل سیاسی خاطرنشان کرد: مثبت ترین و ملموس ترین نتیجه نشست سه جانبه در بروکسل در صورت تحقق توافق در مورد موضوع زندانیان خواهد بود.
در مورد موضوع قره باغ کوهستانی، به گفته این کارشناس علوم سیاسی، از واژگان بسیار دقیقی در بیانیه استفاده شده است.
فکر نمی‌کنم پیشرفتی در این زمینه وجود داشته باشد. این یک موضوع کلیدی است و تا زمانی که توافقی در این زمینه صورت نگیرد، نباید انتظار داشته باشیم که سندی امضا شود.
در اینجا می بینیم که به عنوان مثال اتحادیه اروپا که اخیراً مدام مورد انتقاد قرار گرفته است به دلیل استفاده از واژگان آذربایجان و عدم استفاده از “قره باغ”، بلکه به جای استفاده از عبارت “قره باغ”، به نظر می رسد به نوعی راه حل سازش پیدا کرده است. در آن بخش عبارت “ارمنی های ساکن در منطقه خودمختار سابق قره باغ کوهستانی” ذکر شده است که از نظر فنی مغایرتی با مواضع یکی از طرفین ندارد.

در مورد موضوع معرفی سازوکارهای بین المللی، حرکت مثبت خاصی در اینجا وجود دارد. اینکه گفته می شود امنیت و حقوق باید با همکاری با جامعه بین المللی تامین شود، قطعا کافی نیست، در اینجا صحبت از سازوکار بین المللی نیست، اما به نظر می رسد تاکید بر همکاری بین المللی برای جامعه جهانی است. بار اول اصطلاح «مذاکرات شفاف» نیز استفاده می‌شود، به نظر می‌رسد که این واژه جایگزین عبارت «مکانیسم قابل مشاهده بین‌المللی» شده است که قبلاً توسط مقامات اتحادیه اروپا استفاده می‌شد. این کارشناس علوم سیاسی تاکید کرد: اینها فرمول‌بندی‌های مشکل‌ساز است، بدون وجود سازوکار مشخص بین‌المللی، صحبت از تامین برخی حقوق و امنیت بی‌معنی است.
گریگوریان یکی دیگر از نتایج نشست سه جانبه بروکسل را تایید نهایی آذربایجان در نشست پنج جانبه در کیشینو در اول ژوئن می داند.
این نیز یک راه حل سازش است زیرا همانطور که می دانیم ارمنستان چندان تمایلی به شرکت در مذاکرات بدون دخالت امانوئل مکرون رئیس جمهور فرانسه نداشت و آذربایجان مخالف مشارکت ماکرون بود. اکنون سازش این است که ارمنستان موافقت کرده است در نشست سه جانبه در بروکسل شرکت کند و آذربایجان نیز با حضور ماکرون موافقت کرده است، اگر آلمان هم وجود داشته باشد، یعنی نوعی بازیگر متعادل کننده.
گریگویان گفت: این نشست پنج جانبه در ادامه نشست بروکسل خواهد بود، آنها تلاش خواهند کرد تا تحرکات را توسعه دهند و مواضع طرفین را در سه جهت کلیدی به هم نزدیک کنند، جایی که هنوز اختلاف نظر وجود دارد.
این کارشناس مسائل سیاسی همچنین به این سوال پرداخت که روسیه در چارچوب دیدارهایی که در غرب برگزار می شود چه نقشی می تواند داشته باشد؟
در مورد مسکو، دستور کارها باید جابجا شوند. بدیهی است که مواضع روسیه و غرب در مورد قره باغ کوهستانی متفاوت است. غرب خواهان نوعی راه حل جامع است و روسیه با وجود آخرین اظهارات سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه، همچنان علاقه مند به حفظ وضعیت موجود است. و در اینجا به نظر می رسد دستور کار شکل گیری سازوکار بین المللی گفت و گوی استپاانکرت و باکو برای روسیه قابل درک نیست. آنها خاطرنشان می کنند که چنین قالبی در حال حاضر وجود دارد و جلساتی با میانجیگری نیروهای حافظ صلح روسیه در حال برگزاری است و نیازی به یافتن راه حل های جدید در این زمینه نیست.
در دستور کار رفع انسداد راه‌آهن‌های حمل‌ونقل، فکر می‌کنم همه واسطه‌ها فعالانه در جهت بازگشایی راه‌آهن تلاش می‌کنند. و در اینجا حتی می تواند کار مشترک و حتی ناهماهنگی وجود داشته باشد. به عبارت دیگر، هم آمریکا، هم اروپا و هم روسیه در حال حاضر برای فعال سازی مجدد راه آهن تلاش می کنند. در این زمینه، مذاکرات در روسیه می تواند به پیشرفت کمک کند.

در بحث تحدید حدود و مرزبندی نیز هیچ اختلاف جدی بین میانجیگران وجود ندارد، همه آنها خواهان تحدید حدود بر اساس آخرین نقشه های اتحاد جماهیر شوروی هستند. گريگوريان در پايان گفت: روسيه البته خاطرنشان مي‌كند كه اين امر تنها با ميانجي‌گري آن ممكن است، زيرا نقشه‌ها در مسكو قرار دارند، اما در اينجا اختلاف نظر جدي وجود ندارد.

مشاهده بیشتر
دکمه بازگشت به بالا