به گفته داوید هاروتیونوف، تحلیلگر نظامی-سیاسی، آنچه در خاورمیانه اتفاق میافتد، در گذشته چندین بار در نسخهای محلیتر تجلی یافته است، زمانی که مرحله فعلی درگیری، مقدم بر چندین مرحله مدل بود.
داوید هاروتیونوف در مصاحبهای با «آرمنپرس»، به توصیف درگیری خاورمیانه پرداخت و ویژگیهای اصلی این درگیری گسترده و ویژگیهای سلاحهای مورد استفاده را ذکر کرد.
هاروتیونوف گفت: «حملات متقابل اسرائیل و ایران در سال ۲۰۲۵، حملات موشکی انجام شده توسط حوثیهای یمن، جهت اصلی درگیری فعلی را ترسیم کرد.
به عبارت ساده، ویژگی اصلی درگیری که این روزها در حال وقوع است، مقیاس و وسعت آن است.
اثربخشی عملیات نظامی ایران نیز منحصر به فرد است، زیرا از همان ابتدا قرار بود ایالات متحده و اسرائیل به سرعت و در کوتاهترین زمان ممکن به موفقیت کامل دست یابند، که این اتفاق نیفتاد.
طرف اسرائیلی به تجربه حملات قبلی علیه ایران تکیه کرد، بنابراین معتقد بود که این بار به نتیجه مطلوب خواهد رسید.»
طبق مشاهدات او، اثربخشی عملیات نظامی ایران همچنین به این دلیل است که این کشور حملات گسترده و فشرده انجام نمی دهد، بلکه حملات محدود اما هدفمند انجام می دهد.
او گفت: «اگرچه این امر کار سیستمهای دفاع هوایی آمریکا و اسرائیل را برای فعالیت و شناسایی سایتهای موشکی ایران آسانتر میکند، اما حملات کوچک و محلی همچنان به صورت ترکیبی با پهپادها انجام میشود، با هدف حفظ فشار بر دشمن برای ادامه حملات موشکی تا حد امکان.
از سوی دیگر، حملات کوچک موشکی تا حدودی ایالات متحده و اسرائیل را غافلگیر می کند، زیرا این حملات از نقاط مختلف ایران که سرزمین وسیعی دارد، انجام می شوند.»
به گفته هاروتیونوف، ویژگی سوم این است که طرف ایرانی نه تنها بر تاکتیکهای حمله به اسرائیل به طور خاص، بلکه بر کل منطقه خلیج فارس، جایی که پایگاههای نظامی آمریکا در تعدادی از کشورها قرار دارند، تمرکز کرده است، بنابراین آنها نیز به اهداف آسانی تبدیل شدهاند.
علاوه بر این، ایران کنترل تنگه هرمز را به دست گرفته و سعی دارد با ممنوعیت یا محدود کردن حمل و نقل انرژی و کالاهایی که برای تأمین بازارهای بینالمللی بسیار ضروری هستند، با این امر مقابله کند.
هاروتیونوف گفت: «همه اینها یک وضعیت کاملاً جدید برای ایالات متحده و اسرائیل است. پیش از این، پایگاههای نظامی آمریکا خارج از مناطق درگیری و اقدامات متقابل دشمن بودند. با این وجود، این دو کشور آمریکا و اسرائیل همچنان طبق یک طرح اثباتشده عمل میکنند و با نیروهای هوایی، موشکهای کروز و با دقت بالا، نیروهای دریایی و جنگندههای نسل پنجم حمله میکنند.
در ابتدا، آنها پدافند هوایی ایران را سرکوب می کنند تا بعداً بتوانند آزادانه به تأسیسات استراتژیک آن کشور حمله کنند. ایالات متحده و اسرائیل در ابتدا بر نابودی رهبری نظامی-سیاسی ایران تمرکز کردند، به این امید که از این طریق به نتیجه مطلوب برسند و از طریق نیروی دریایی به دنبال مقابله با اقدامات طرف ایرانی در تنگه هرمز و مناطق ساحلی بودند، اما می بینیم که ایران قادر است مشکلات را با اقدامات محلی و عمدتاً حملات موشکی حل کند.»
هاروتیونوف افزود که هنگام نتیجهگیریهای کلی در مورد هر درگیری نظامی، تمرکز صرف بر تحلیل آن درگیری ارزش ندارد، زیرا نتیجهگیریهای مربوط به یک درگیری ممکن است در مورد درگیری دیگر بیربط باشد.
هاروتیونوف خاطرنشان کرد: «در مورد ایران، هنوز هیچ عملیات زمینی وجود ندارد، یعنی هیچ جنگ تماسی وجود ندارد. مشخصه اصلی حملات موشکی متقابل است. اما در مورد درگیری روسیه و اوکراین، جنگ تماسی در وحشیانهترین قسمتهای خود وجود دارد و حتی شبیه دو جنگ جهانی است.
اما این مانع از استفاده از سلاحهای پیشرفته نمی شود. بنابراین، هنگام نتیجهگیری، باید تمام ویژگیهای مربوط به ماهیت و جغرافیای این یا آن درگیری را در نظر گرفت.»
به نظر او، استراتژی فعلی ایران و اثربخشی نسبی آن تحت تأثیر دو عامل ذکر شده در بالا قرار دارد، زیرا وسعت زیاد این کشور به آن اجازه میدهد از نقاط مختلف حمله کند، در حالی که ردیابی و نابودی همه آنها برای ایالات متحده و اسرائیل تا حدودی دشوار است.
در کشوری با وسعت کمتر، این گزینه کارساز نخواهد بود، به خصوص اگر حریف نیروی هوایی توسعهیافتهای داشته باشد. ایران مدتهاست که برای این درگیری آماده می شود، بخش قابل توجهی از زیرساختهای نظامی آن در زیر زمین و در پناهگاههای ویژه قرار دارد.
اما باید این واقعیت را نیز در نظر بگیریم که ایالات متحده و اسرائیل نیز قوی هستند و فرصتهای زیادی برای ادامه خصومتها دارند. آنها قبلاً خسارات زیادی به اقتصاد و زیرساختهای مهم ایران وارد کردهاند.
دستاورد ایران صرفاً این است که می تواند مدت زیادی در برابر مخالفان خود مقاومت کند و برای درگیری طولانی مدت آماده است، که ایالات متحده و اسرائیل در ابتدا از آن اجتناب کردند.
هاروتیونوف با اشاره به سامانه پدافند هوایی اسرائیل به نام «گنبد آهنین» که بسیار مورد تحسین قرار گرفته است، تأکید کرد که در مراحل قبلی درگیری مذکور، زمانی که حملات متقابل انجام می شد، از قبل مشخص شده بود که ایران موشکهایی دارد که پدافند هوایی اسرائیل نمی تواند آنها را سرنگون کند.
«وضعیت فعلی ادامه همان مشکل است. پدافند هوایی اسرائیل در ابتدا برای مقابله با سامانههای موشکی حماس و حزبالله طراحی شده بود که کوچکتر و سادهتر بودند.
این بیشتر اثر تبلیغاتی است، زیرا اسرائیل مدتهاست که پدافند هوایی خود را ستایش می کند و به آن افتخار میکند. و صادقانه بگویم، هیچ پدافند هوایی وجود ندارد که ۱۰۰ درصد آسیبپذیری را فراهم کند، زیرا تعداد مشخصی از موشکها همیشه به مقصد خود می رسند.
این مشکل در اوکراین نیز به وضوح قابل مشاهده است، جایی که طرفهای درگیر با سامانههای پدافند هوایی نسبتاً پیچیده و چند لایه می جنگند که آنها نیز ۱۰۰ درصد آسیبپذیری موشکها را، عمدتاً در زمینهای مسطح، فراهم نمیکنند.
«اگرچه پدافند هوایی روسیه نیز یکی از قدرتمندترینها در جهان محسوب می شود و سابقه طولانی دارد، اما برخی از موشکها و پهپادهای اوکراینی هنوز به خاک روسیه می رسند.»
اگر ۲۰ تا ۲۵ درصد از موشکهای پرتابشده، نفوذ مورد نظر را تضمین کرده و به هدف برسند، به گفته او، این پدیده طبیعی در مورد سیستم پدافند هوایی با عملکرد خوب است، یعنی این مقدار در حد معمول محاسبه شده است، فقط در چنین مواردی جوامع به شدت آسیبپذیر می شوند، مردم از وضعیت اضطراری طولانی مدت پر از تهدیدات هوایی رنج بیشتری میبرند.
در طول مکالمه، این متخصص همچنین در مورد دخالت نیروهای هوافضا در درگیری خاورمیانه و استفاده از دادههای آنها صحبت کرد که به لطف آن نه تنها اهداف استراتژیک نابود میشوند، بلکه افراد خاص مورد نظر نیز کشته می شوند.
هاروتیونوف خاطرنشان کرد: «ترورهای تأثیرگذارترین نمایندگان نخبگان نظامی-سیاسی ایران با ترکیبی از چندین ابزار انجام شد.
این به استفاده از اطلاعات هوافضا، رادیو-فنی، ابزارهای سایبری و شبکه قدیمیتر و سنتیتر مأموران اشاره دارد.
بارها اشاره شده است که طرف اسرائیلی تعداد زیادی جاسوس در ایران دارد. وقتی رهبر حماس در تهران کشته شد، این از قبل شاخص بود. انجام چنین کاری فقط با ابزارهای فنی غیرممکن است.»
وی افزود که اگرچه این اقدامات از نظر اجرا مؤثر بودند، اما از نظر نظامی-سیاسی نتیجه مطلوب را به همراه نداشتند، زیرا رهبری و سیستم دولتی ایران در برابر این ضربات مقاومت کردند.
