پس از عزیمت همزمان دو هیئت نمایندگی از ارمنستان به ترکیه، پیامهای سیاسی مختلفی از سوی هر دو پلتفرم سیاسی ارمنی و ترکی-آذربایجانی شنیده شد.
به گزارش رادیوی عمومی ارمنستان سفرهای هیئتهای نمایندگی به رهبری آلن سیمونیان، رئیس مجلس ملی کشورمان و واهان کوستانیان، معاون وزیر امور خارجه، به ترکیه به بستری برای تبادل پیامهای سیاسی تبدیل شده است، جایی که طرفین مواضع و رویکردهای خود را در چارچوب گامهایی برای عادیسازی روابط ارمنستان-ترکیه و ارمنستان-آذربایجان، از جمله برقراری صلح، تدوین کردند.
حکمت حاجیاف، دستیار رئیس جمهور آذربایجان، در جریان یک میزگرد در پنجمین مجمع دیپلماتیک در آنتالیا، اظهار داشت که مناقشه ارمنستان و آذربایجان دیگر به گذشته پیوسته است و سپس دیدگاه باکو را مبنی بر اینکه «کشورش تمامیت ارضی و حاکمیت خود را از طریق ابزارهای سیاسی، نظامی و نظامی-سیاسی به طور کامل احیا کرده است»، تکرار کرد.
در همان میزگرد، واهان کوستانیان، معاون وزیر امور خارجه جمهوری ارمنستان، تأکید کرد که در شرایط جدید منطقه، لازم است نه بر واقعیتهای از پیش تثبیتشده، بلکه بر فرصتهای آینده تأکید شود.
«اکنون یک پویایی کاملاً جدید وجود دارد. میدانید، این پویایی جدید بین ارمنستان و آذربایجان در مجامع مختلف نیز قابل مشاهده است.
اگر قبلاً، مثلاً یک یا دو سال پیش، نمایندگان ارمنستان و آذربایجان در یک پلتفرم صحبت میکردند، همه انتظار داشتند که شاهد یک بحث یا درگیری پرتنش باشند. اکنون ما اینجا هستیم تا در مورد احتمالات یک آینده مشترک، همکاری و داشتن یک گفتگوی واقعی بحث کنیم.»
با این حال، در زمینه تأکید بر صلح، همچنان از باکو، فرمولهایی که برای ایروان رسمی غیرقابل قبول است، شنیده میشود.
طرف آذربایجانی در تلاش است تا درک خود را از ارتباطات منطقهای ارتقا دهد. وقتی حاجیاف، دستیار رئیس جمهور آذربایجان، در مورد مسیری که باید از سیونیک عبور کند صحبت میکرد، دوباره از فرمول «کریدور زنگزور» استفاده کرد.
ارمنستان بارها تأکید کرده است که منطق به اصطلاح «کریدور» آذربایجان را نمیپذیرد و تدوین «کریدور زنگزور» را غیرقابل قبول میداند. واهان کوستانیان، معاون وزیر امور خارجه، بر لزوم اتخاذ تصمیمات سیاسی در آنتالیا در این زمینه تأکید کرد.
«همانطور که دستیابی به صلح نیازمند شجاعت و تصمیمات سیاسی بود، اکنون نیز باید با تصمیمات سیاسی جدید و بسیار مهم در جهت ایجاد ارتباطات در منطقه، ایجاد ارتباط بیشتر بین کشورهایمان و همچنین تبدیل شدن به یک پل و ارتباط بدون مانع بین اروپا، آسیای مرکزی و خاور دور، پیش برویم.»
به موازات این اظهارات، باکو پیامهای دیگری نیز منتشر کرد. به گزارش رسانههای آذربایجان، رئیس جمهور آذربایجان در جلسه یکی از کمیسیونهای سازمان ملل اعلام کرد که بیش از ۸۰ هزار نفر در چارچوب برنامه موسوم به «بازگشت بزرگ» به قرهباغ و به قول خودش «زنگزور شرقی» بازگشتهاند.
علیاف با یادآوری دیدارهای متقابل نمایندگان جامعه مدنی، این را مبنای تقویت اعتماد دانست و همچنین برقراری روابط تجاری بین باکو و ایروان را ثمره صلح دانست.
در این دوره، اظهارات باکو در مورد تحولات سیاسی داخلی ارمنستان به ویژه فعال شده است. المار ممدیاروف، وزیر امور خارجه سابق آذربایجان، حتی پیشبینی خود را مبنی بر اینکه شانس دومی برای بسیج مردم در رقابت پاشینیان-کوچاریان کمتر است، مطرح کرد.
مسئله اجرای یا عدم اجرای TRIPP نیز در چارچوب منطق پیش از انتخابات در باکو در حال بررسی است.
ممدیاروف با اشاره به اظهارات کوچاریان مبنی بر اینکه این پیشنویس مشکلاتی را برای ارمنستان به همراه دارد، بیان کرد که برداشت او این است که اپوزیسیون ارمنستان از ابتدا با TRIPP مخالف بوده است.
«بسیاری از چیزها به رهبری ارمنستان بستگی دارد که چگونه این پروژه را اجرا خواهد کرد. البته، بسیاری از چیزها نیز به موضع آمریکاییها بستگی دارد، اما به نظر من اپراتورهای آمریکایی، علیرغم عامل ایران، می خواهند کاملاً فعالانه روی این پروژه کار کنند.»
در این زمینه، اظهارات آلن سیمونیان، رئیس مجلس ملی ارمنستان، در دیدار با تعدادی از رسانههای ارمنی فعال در ترکیه مبنی بر اینکه آذربایجان با نفوذ لابیگری خود مانع عادیسازی روابط بین ترکیه و ارمنستان میشود، قابل توجه است.
به گفته رئیس مجلس ملی ارمنستان، در حال حاضر هیچ مشکلی در روابط ارمنستان و ترکیه وجود ندارد که نیاز به حل فوری داشته باشد و ایروان منتظر افتتاح مرز زمینی وعده داده شده و به طور مداوم به تعویق افتاده است.
سیمونیان مراحل متوالی در این دوره را فهرست کرد و خاطرنشان کرد که در ابتدا گفته میشد که مرز تا زمان حل مسئله قره باغ کوهستانی باز نخواهد شد. سپس اعلام کردند که مسئله قره باغ حل شده است. سپس توافق صلح بین ارمنستان و آذربایجان را مطرح کردند.
سیمونسان گفت: «ما با دشواری و برای مدت طولانی بر سر ۱۷ بند از توافق مذاکره کردیم. سپس آذربایجان شروع به مذاکره با ارمنستان کرد. این یک وضعیت عجیب است. به نظر میرسد ترکیه به این روابط وابسته است.»
وی تأکید کرد که مسائل زیادی برای حل و فصل با آذربایجان وجود دارد. موضوع ۱۹ ارمنی بازداشت شده در باکو در اولویت قرار دارد.
پیامهای سیاسی از باکو و آنکارا اغلب به طور مستقیم با گفتمان «صلح یا جنگ» که در این دوره پیش از انتخابات به طور فزایندهای داغ در ارمنستان استفاده میشود، مرتبط است، گفتمانی که حتی به یک تز تبلیغاتی تبدیل شده است.
مخالفان دولت را به «صلح تضمین نشده» متهم میکنند و دولت مخالفان را به «تحریک جنگ» متهم میکند. هر دو طرف رویکردهای اتخاذ شده در روابط با ترکیه و آذربایجان را کلیدی میدانند.
