دیوید آلن، کاردار ایالات متحده در جمهوری ارمنستان، معتقد است که روند صلح بین ایروان و باکو در مدت زمان کوتاهی به نتایج ملموسی رسیده است.
به گفته وی، اعلامیه امضا شده در واشنگتن در 8 آگوست 2025، فضای قفقاز جنوبی را تغییر داده و پایه محکمی برای صلح پایدار، توسعه اقتصادی، رفع انسداد ارتباطات و رفاه ایجاد کرده است.
دیوید آلن این مطلب را در مصاحبهای با خبرنگار “آرمنپرس” با اشاره به پویایی روابط سیاسی و اقتصادی ارمنستان و آمریکا، پتانسیل بیشتر برای توسعه مشارکت دوجانبه، صلح برقرار شده بین ارمنستان و آذربایجان از طریق میانجیگری آمریکا و نقش واشنگتن در تضمین ثبات و امنیت در منطقه قفقاز جنوبی بیان کرد.
وی ابراز عقیده کرد که اکنون لحظهای حیاتی در تاریخ ارمنستان است و فرصتی واقعی برای تحکیم صلح پایدار و سپس بهرهبرداری از تمام فرصتهای دیگر حاصل از آن صلح وجود دارد.
این مصاحبه در 15 مه انجام شد.
سوال- آقای آلن، سطح فعلی روابط بین جمهوری ارمنستان و ایالات متحده را چگونه ارزیابی می کنید، بر چه جنبههای مهمی تأکید می کنید و چه چشماندازهایی را برای توسعه بیشتر روابط دوجانبه می بینید؟
جواب- -من فکر می کنم رابطه بین ایالات متحده و ارمنستان هرگز تا این حد قوی نبوده است. اگر فقط در 12 ماه گذشته به رویدادهایی که از زمان اجلاس صلح در واشنگتن در 8 آگوست 2025 و سفر تاریخی معاون رئیس جمهور به ارمنستان در فوریه رخ داده است، فکر کنید، خواهید دید که از آن زمان تاکنون، ما قراردادهای تجاری بسیار بزرگی داشتهایم. ما در حال پیشبرد پروژه TRIPP هستیم، ما در حال کار بر روی اجرای یادداشت تفاهم دوجانبه هستیم. ما همکاری بسیار خوبی داریم. و من فکر می کنم آینده رابطه بین ایالات متحده و ارمنستان قطعاً بسیار روشن است. این بسیار مثبت است و فکر می کنم اتفاقات خوب در ماهها و سالهای آینده ادامه خواهد یافت. من فکر می کنم سفر معاون رئیس جمهور به طور خاص لحظه تعیین کننده بود. این سفر به نوعی دوران جدیدی را در روابط ایالات متحده و ارمنستان گشود. ما پیشرفتهای بزرگی در روابط اقتصادی خود داشتهایم. بر چند نکته می توانم تاکید کنم: البته، این بیشتر مربوط به بخش خصوصی ایالات متحده است، اما به عنوان مثال، یوتیوب اخیراً بیان کرد که ارمنستان به برنامه همکاری یوتیوب میپیوندد، که به تولیدکنندگان محتوای ارمنی اجازه میدهد از محتوایی که در یوتیوب منتشر میکنند، از نظر مالی بهرهمند شوند. ما همچنین قراردادی به ارزش 4-5 میلیارد دلار برای مرکز هوش مصنوعی داشتیم که کنسرسیوم آمریکایی در نزدیکی ایروان در حال ساخت آن است. ما برخی از منافع عمده آمریکاییها را در بخش معدن ارمنستان داریم. و این فقط از نظر تجاری است. از نظر سیاسی، نخست وزیر ارمنستان رابطه خوبی با رئیس جمهور ایالات متحده و معاون رئیس جمهور دارد. و شکی در مورد مزایایی که می تواند برای ارمنستان و ایالات متحده داشته باشد، وجود ندارد، که ما معتقدیم زمانی که پروژه TRIPP به طور کامل عملیاتی شود، زمانی که صلح با آذربایجان به طور کامل اجرا شود، زمانی که روابط ارمنستان با ترکیه عادی شود، این اتفاق خواهد افتاد. و من فکر می کنم این، فرصتهای جدید بسیار مهمی را هم برای ارمنستان و هم برای ایالات متحده ایجاد خواهد کرد.
سوال- در ماه فوریه، رویداد مهمی در تاریخ روابط ارمنستان و آمریکا رخ داد. جی دی ونس، معاون رئیس جمهور آمریکا، از ارمنستان بازدید کرد که در چارچوب آن تعدادی سند مهم با نیکول پاشینیان، نخست وزیر ارمنستان، امضا شد.
در این راستا، اهمیت سفر معاون رئیس جمهور آمریکا به ارمنستان را چگونه ارزیابی می کنید و چه فرصتهای جدیدی می تواند در روابط دوجانبه ایجاد کند؟
جواب- من فکر می کنم مهمترین بخش سفر معاون رئیس جمهور این است که واقعاً اهمیت ارمنستان و رابطه ما با آن را در بالاترین سطوح دولت ایالات متحده نشان داد. فکر می کنم افرادی هستند که می خواهند بگویند اجلاس 8 آگوست چیزی بیش از «فرصت عکس گرفتن» نبود و ایالات متحده، و به ویژه رئیس جمهور یا معاون رئیس جمهور، به آن تفاهمات و آن توافقات متعهد نیستند.
و من مطمئناً امیدوار بودم که حضور شخصی معاون رئیس جمهور در اینجا، که اولین سفر سطح بالای ایالات متحده به ارمنستان از زمان استقلال آن بود، به عنوان نشانهای از تعهد ایالات متحده در بالاترین سطوح به ترتیبات با دولت ارمنستان، به روابط ما با ارمنستان و به اجرای توافقاتی که در 8 آگوست در واشنگتن امضا شد، تلقی شود.
فکر می کنم بسیاری از مواردی که قبلاً به آنها اشاره کردم، با سفر معاون رئیس جمهور امکانپذیر شد.
ما چندین مجوز صادرات اعطا کردهایم که به فناوری آمریکایی اجازه ورود به ارمنستان را میدهد. این اولین باری است که این نوع مجوز صادرات به ارمنستان اعطا می شود. و در واقع حتی در خارج از این منطقه نیز خیلی رایج نیست. فکر می کنم فقط دو یا سه کشور دیگر این مجوزهای صادراتی را دریافت کردهاند.
برنامه مشارکت یوتیوب در واقع نمونه عالی دیگری است. این چیزی است که ارمنستان مدتهاست برای آن تلاش میکند. و این سفر معاون رئیس جمهور بود که تا حد زیادی این فرصت را نیز فراهم کرد. این موضوع در طول سفر او اعلام شد.
ما در مورد توافقنامه موسوم به 1، 2، 3 توافق کردهایم که امکان همکاری نزدیکتر و تبادل اطلاعات در مورد مسائل هستهای غیرنظامی را فراهم میکند، که با تصمیمگیری ارمنستان در مورد جایگزینی نیروگاه هستهای متسامور با نیروگاه جدید، اهمیت فزایندهای پیدا خواهد کرد.
وزارت امور داخلی ارمنستان پیش از این بیان کرده بود که در حال پیشبرد فرآیند گذرنامههای بیومتریک و مدارک شناسایی هستند که آنها را ایمنتر میکند. در واقع، این مدارک توسط یک شرکت آمریکایی تولید خواهد شد. من فکر می کنم ما همچنان در مسیر درست حرکت می کنیم و فرصتها همچنان رو به رشد خواهند بود. ما شاهد فرصتهای جدیدی خواهیم بود.
سوال- در 8 آگوست 2025، ارمنستان و آذربایجان بیانیهای در مورد برقراری صلح در واشنگتن دی سی امضا کردند که دونالد ترامپ، رئیس جمهور ایالات متحده، شاهد آن بود. ارمنستان و آذربایجان همچنین متن توافقنامه صلح مورد توافق طرفین در مارس همان سال را امضا کردند. آقای آلن، ایالات متحده نقش خود را در تضمین صلح و ثبات در قفقاز جنوبی چگونه می بیند و چه چیزی می تواند برای منطقه به ارمغان بیاورد؟
جواب- ترامپ رئیس جمهور آمریکا خیلی واضح اعلام کرده است که می خواهد «رئیس جمهور صلح» باشد. البته، روند صلح ارمنستان و آذربایجان تنها یکی از چندین ابتکار صلحی است که او انجام داده است.
این قطعاً یکی از ابتکارات موفق صلح بوده است و فکر نمیکنم دیدن برخی تغییرات از 8 آگوست دشوار باشد. یکی از بهترین نمونههایی که می توانم به آن فکر کنم این است که در همین زمان در سال گذشته، به معنای واقعی کلمه صدها مورد نقض آتشبس ادعایی در مرز ارمنستان و آذربایجان رخ داده است و هر دو طرف یکدیگر را به خاطر تیراندازی در مرز سرزنش میکنند.
فکر می کنم از 8 آگوست تاکنون هیچ حادثهای رخ نداده است. بنابراین فکر می کنم این نشانه واقعاً ملموس و مهم است که شرایط تغییر کرده است. در اوایل ماه مه، نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان برگزار شد، جایی که برای اولین بار هیئت عالی رتبه ترکیه و همچنین یک هیئت آذربایجانی حضور داشتند. برای لحظهای تصور کنید: آذربایجانیها برای نشست سیاسی به ارمنستان میآیند، و این طبیعی است، درست است؟
در نشست جامعه سیاسی اروپا، الهام علیاف، رئیس جمهور آذربایجان، صحبت کرد؛ چه کسی میتوانست یک سال پیش پیش بینی کند که چنین اتفاقی بیفتد؟ و من فکر میکنم این نتیجه مستقیم توافق 8 آگوست است.
این نتیجه مستقیم تصمیماتی است که پاشینیان و علیاف گرفتهاند. به نظر من، این لحظه بسیار مهم در تاریخ ارمنستان است.
ما فکر میکنیم که فرصت واقعی برای تحکیم صلح پایدار و سپس بهرهبرداری از تمام فرصتهای دیگری که صلح ارائه میدهد، وجود دارد.
و در اینجا من به عادیسازی روابط با ترکیه، رفع انسداد مرزها، شاید امکان صادرات محصولات ارمنی نه تنها به آذربایجان، به ترکیه، بلکه به اروپا، مزایای اقتصادی ناشی از رشد روابط تجاری فکر میکنم. و البته، این واقعیت که برای اولین بار، شاید در مدت زمان بسیار طولانی، ارمنیها نگران نخواهند بود.
می دانم که این موضوع به ویژه در پنج یا شش سال گذشته، از سال 2020، نگرانکننده بوده است. این واقعاً به اضطراب و نگرانی در مورد اقدامات نظامی آینده علیه ارمنستان پایان میدهد. و بنابراین، فکر میکنم همه اینها در کنار هم، به ارمنستان و ارمنیها اجازه میدهد تا در موقعیت بسیار پایداری قرار گیرند که در آن میتوانید در مورد آینده ارمنستان و همچنین در مورد روابط با اروپا، با ایالات متحده و با سایر شرکا فکر کنید.
من فکر می کنم فرصتهای بیشماری وجود دارد که 8 آگوست، مشارکت ایالات متحده و روند صلح واقعاً فراهم کردهاند و با پیشرفت این روند، این فرصتها بسیار محتمل هستند.
سوال-طبق یکی از مفاد اعلامیه 8 آگوست، «ارمنستان با ایالات متحده و طرفهای ثالث مورد توافق برای تعریف چارچوب اجرای برنامه ارتباطی «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP) در خاک جمهوری ارمنستان همکاری خواهد کرد.»
حدود یک ماه پیش، وزارت امور خارجه ایالات متحده بیان کرد که دولت ترامپ همچنان متعهد به تحقق پروژه TRIPP است. شما در این مورد چه نظری دارید و چه عناصر مهمی را در این زمینه اضافه می کنید؟
جواب-می توانم تأیید کنم که ایالات متحده کاملاً به اجرای TRIPP متعهد است. می دانم که سؤالاتی در مورد زمان شروع ساخت و ساز و زمان واقعی ورود قطارها و غیره وجود دارد. فکر می کنم اینها سؤالات بسیار مشروعی هستند. اینها واقعاً مسائل پیچیده سیاسی، حقوقی و سایر انواع مهندسی و فنی هستند که باید به آنها پرداخته شود. فکر می کنم یکی از دلایلی که شاید مردم به اندازهای که امیدوارند علناً فعالیتی ببینند، نمی بینند، این است که کارهای زیادی در پشت صحنه در حال انجام است تا مطمئن شویم که ما به درستی به این مسائل رسیدگی میکنیم. میتوانم به شما بگویم که در ماه مه، تیم بزرگ از وزارت امور خارجه و شرکت مالی توسعه بینالمللی ایالات متحده در ایروان بودند. آنها یک هفته را با دولت ارمنستان صرف بحث در مورد یکی از توافقات بسیار مهم، یعنی توافقنامه بین دولتی TRIPP بین ایالات متحده و ارمنستان، کردند. و این توافقی است که تا حد زیادی تعهدات هر کشور و انواع مسائلی را که دولتها با آن مواجه خواهند شد، تعریف می کند، برخلاف مثلاً شرکت توسعه TRIPP که قرار است ایجاد شود. بنابراین، پیشرفتهایی حاصل شده است. لزوماً قابل مشاهده نیست، اما در حال انجام است. همچنین باید اشاره کنم که در ماه مه، شرکتی که مطالعه امکانسنجی مسیر را انجام داد نیز در ارمنستان بود و آنها جلسات مقدماتی با دولت شما داشتند، اما این سری بعدی جلسات است. آنها در نقطهای هستند که به شروع کار میدانی بسیار نزدیک شدهاند، به این معنی که آنها نیز در استان سیونیک بودهاند و شروع به مطالعه مسیر کردهاند تا مشخص کنند که وضعیت زیرساختها چگونه است، آیا پلها قابل استفاده هستند، آیا تونلها پایدار هستند و غیره. و هنگامی که این نوع کارها پیش بروند، شرکت توسعه TRIPP احتمالاً قادر خواهد بود برنامههای مشخصی را برای آنچه که واقعاً باید در آنجا انجام شود تا جاده ترامپ به وجود فیزیکی واقعی برسد، تهیه کند.
ایالات متحده متعهد است، روند کار رو به جلو است، اما ما باید کمی صبورتر باشیم تا مسائل حقوقی و فنی را حل کنیم، اما امیدوارم بتوانیم سریعتر آن را انجام دهیم. مطمئنم که ساخت و ساز انجام خواهد شد، راه آهن در سیونیک وجود خواهد داشت و در نهایت قطارها نیز وجود خواهند داشت.
TRIPP واقعی خواهد بود و من بسیار مطمئن هستم زیرا رئیس جمهور ایالات متحده، معاون رئیس جمهور، مارکو روبیو وزیر امور خارجه، سفارت ما در ارمنستان را می شناسم، همه ما به آن بسیار متعهد هستیم.
سوال-آقای آلن، روابط اقتصادی بین ارمنستان و ایالات متحده را چگونه ارزیابی می کنید و چه فرصتهایی را برای گسترش سرمایهگذاریهای ایالات متحده در ارمنستان و همکاریهای اقتصادی دوجانبه می بینید؟
جواب- -من رابطه اقتصادیمان را خوب و رو به بهبود و قویتر شدن توصیف می کنم. شرکتهای آمریکایی همیشه اینجا بودهاند، آنها همیشه به ارمنستان علاقهمند بودهاند. فکر می کنم ما فقط شاهد افزایش این علاقه هستیم و من قبلاً در مورد چند شرکت، به عنوان مثال Firebird، صحبت کردهام.
بله. آنچه اکنون می بینیم علاقه بسیار بیشتر شرکتهای آمریکایی به ارمنستان است. از برخی جهات، ما واقعاً احساس می کنیم که رابطه سیاسی پایدار باید مبتنی بر رابطه اقتصادی پایدار باشد.
صنعت فناوری در ارمنستان فوقالعاده است. بسیاری از شرکتهای بزرگ و شناختهشده آمریکایی در حال حاضر اینجا هستند. ما شرکتهای دیگری داریم که می خواهند به اینجا بیایند. هر روز تیم تجاری من با شرکتهای آمریکایی علاقهمند به ارمنستان صحبت میکند.
و هر روز سعی می کنیم سهم خود را انجام دهیم تا مطمئن شویم که آنها اطلاعات خوبی دارند، تا درک کنند که این ارمنستان امروز است، نه دیروز. ارمنستان اکنون برای تجارت باز است و از سرمایهگذاری خارجی، سرمایهگذاری آمریکایی، استقبال می کند، اینجا واقعاً مکان بسیار خوبی برای آن شرکتها است تا در مورد سرمایهگذاری و کار در اینجا فکر کنند.
سوال- به نظر شما، چه گامها یا ابتکارات خاصی می تواند همکاری ارمنستان و آمریکا را در آینده نزدیک به طور قابل توجهی تعمیق و گسترش دهد، و در کدام حوزهها بیشترین پتانسیل بکر را می بینید؟
جواب- بخش زیادی از تمرکز بر روی TRIPP و اطمینان از تبدیل آن به واقعیت باقی خواهد ماند، زیرا فکر می کنم همه ما می دانیم که بخش عمدهای از آن مربوط به ایجاد صلح، ثبات، تجارت و رفع انسداد ارتباطات منطقهای است.
این واقعاً کلید رفاه است، نه فقط برای ارمنستان، بلکه به نظر من برای کل منطقه. بنابراین، از منظر منطقهای یا استراتژیکتر، تمرکز ما بر ایفای نقش خود برای کمک به آینده منطقه خواهد بود.
اگر به طور خاص در مورد ارمنستان صحبت کنیم، جنبه سیاسی روابط ما بسیار قوی است و فکر می کنم ادامه خواهد یافت. و در مورد مراحل بعدی، در بیشتر موارد، ما به کاری که اکنون انجام می دهیم ادامه خواهیم داد. البته، به زودی انتخابات در ارمنستان در پیش است. ما نتایج انتخابات و در صورت لزوم، اصلاحات را خواهیم دید، اما دلیلی نمی بینم که باور کنم روابط سیاسی بهبود نخواهد یافت.
از نظر اقتصادی، همانطور که بیان کردم، ما قوی هستیم. ما همیشه می توانیم قویتر شویم. و فکر می کنم همه ما دوست داریم تجارت دوجانبه بیشتری را ببینیم، ما دوست داریم فرصتهایی را برای شرکتهای آمریکایی در ارمنستان ببینیم.
علاوه بر این، ما همچنین دوست داریم سرمایهگذاری ارمنستان در ایالات متحده را ببینیم. و من از حداقل چند شرکت ارمنی که در حال حاضر در ایالات متحده سرمایهگذاری می کنند و سایر شرکتهایی که علاقهمند به چشمانداز سرمایهگذاری در ایالات متحده هستند، آگاه هستم.
و بنابراین خواهیم دید که چگونه این روابط به توسعه خود ادامه می دهند. البته، این تصمیمات توسط بخش تجاری، توسط بخش خصوصی گرفته می شود. وقتی شرکتهای آمریکایی ارمنستان را به عنوان مکانی مناسب برای تجارت ببینند، به آنجا خواهند آمد. و وقتی شرکتهای ارمنی فرصتهای موجود در ایالات متحده را درک کنند، در مورد اینکه آیا این کشور برای آنها مناسب است یا خیر، تصمیم خواهند گرفت.
در مورد حوزههای خاص، فکر می کنم همچنان شاهد علاقه ایالات متحده و افزایش همکاری در بخش فناوری خواهیم بود.
پتانسیل بخش هستهای غیرنظامی بسیار جالب است. ارمنستان در مورد چگونگی پیشرفت، مثلاً در مورد جایگزینی نیروگاه هستهای متسامور با یک نیروگاه جدید، تصمیمات خود را خواهد گرفت.
در این زمینه، فناوری آمریکایی در دسترس است؛ ما فکر میکنیم که این بهترین فناوری در جهان است و بسیار مناسب است و همان چیزی است که ارمنستان به آن نیاز دارد. حوزه سوم، که دوباره در مورد آن صحبت خواهم کرد، معدن است. ارمنستان شبکه نسبتاً گستردهای از معادن دارد؛ منابع معدنی در اینجا وجود دارد. فکر می کنم شرکتهای آمریکایی به آن حوزه علاقهمند هستند. فکر می کنم شاهد علاقه مداوم ایالات متحده به بخش معدن خواهید بود.
سوال-آقای آلن، از این فرصت و گفتگوی جامع بسیار سپاسگزارم. آیا مایلید نکتهای اضافه کنید؟
جواب-فقط می خواهم از این فرصت تشکر کنم. من و همکارانم واقعاً از بودن در ارمنستان لذت می بریم. فکر می کنم خدمت در ارمنستان اوج دوران حرفهای من است. اینجا جایی است که فرآیندهای خوبی در حال انجام است. ما همکاران خوبی داریم، فرصتهای جالبی داریم. از همه همکاران ارمنیمان به خاطر کار مشترک و فرصتهایی که در اختیار ما قرار دادند، تشکر می کنم.
