تنش در روابط سیاسی ارمنستان و روسیه بر روابط اقتصادی نیز تأثیر گذاشته و وضعیتی بیسابقه در سالهای اخیر ایجاد کرده است.
هایکاز فانیان، اقتصاددان و رئیس مرکز تحلیلی «اکسس»، این مطلب را در مصاحبهای با Factor TV در مورد محدودیتهای طرف روسی بر کالاهای ارمنی و تحولات پیرامون بازنگری احتمالی قیمت گاز بیان کرد.
او خاطرنشان کرد: «در اصل، ما شاهد وضعیت اقتصادی بیسابقه و پرتنش بین ارمنستان و روسیه در سالهای اخیر هستیم که به طرق مختلف، از جمله مسائل مربوط به صادرات، خود را نشان میدهد.
محدودیتهای بهداشتی گیاهی خاصی بر کالاهای ارمنی و همچنین بر محصولات ماهی وجود دارد، البته به جز محدودیتهای مقطعی بر برندی و آب معدنی.»
با وجود تنش فعلی، فانیان پیشبینی می کند که در آینده نزدیک تا حدودی تنشزدایی رخ خواهد داد، زیرا روابط اقتصادی همچنان آخرین ابزار نفوذ روسیه بر ارمنستان است.
در هفتههای آینده، در واقع شاهد عناصر جداگانهای از تنشزدایی خواهیم بود، زیرا خود روسیه نیز به حفظ روابط اقتصادی با ارمنستان علاقهمند است، زیرا این تنها اهرم اقتصادی باقی مانده است، تنها اهرمی که روسیه میتواند نفوذ خود را بر ارمنستان گسترش دهد. بنابراین، روابط باید در جهت تنشزدایی حرکت کند.
من فکر می کنم احتمال زیادی وجود دارد که در ماههای آینده بخش قابل توجهی از این کالاها به روسیه صادر شود.
به گفته فانیان، در حال حاضر، واقعیترین خطر در روابط اقتصادی ارمنستان و روسیه، تجدیدنظر احتمالی در قیمت گاز است.
او توافق سال ۲۰۱۳ را یادآوری کرد که طی آن بخش گاز در واقع به طور کامل به طرف روسی منتقل شد و ارمنستان را ملزم به استفاده از گاز روسیه کرد.
«اگر ارمنستان به گامهای خود در جهت ادغام اروپایی ادامه دهد، روسیه ممکن است در قیمت گاز برای ارمنستان تجدیدنظر کند. اگر قیمت به ۳۵۰ دلار برای هر هزار متر مکعب برسد، ما ملزم به پرداخت تقریباً ۴۰۰ میلیون دلار اضافی در سال خواهیم بود که برای اقتصاد ما مبلغ نسبتاً ملموسی است. این مبلغ در حال حاضر معادل تقریباً ۱.۳ درصد از تولید ناخالص داخلی ما است.»
به گفته او، انتخاب بین اتحادیه اروپا و اتحادیه اقتصادی اوراسیا صرفاً اقتصادی نیست، بلکه ژئوپلیتیکی و تمدنی است. او این موضوع را با استقلال دهه ۹۰ میلادی مقایسه کرد، زمانی که کشور به خاطر حاکمیت بلندمدت به محرومیتهای کوتاهمدت روی آورد.
«سوال در مورد جهتگیری ژئوپلیتیکی است و در اینجا اقتصاد صرفاً عواقبی است که متحمل خواهد شد. بدیهی است که انتخاب مسیر اروپایی پیچیدگیهای خاصی را برای اقتصاد ما ایجاد خواهد کرد.
با این حال، این بدان معنا نیست که اگر مثلاً ضرر کنیم، نباید مسیر ادغام اروپایی را انتخاب کنیم.
من خودم تصور می کنم که قرار گرفتن در خانواده تمدن غربی، یعنی ارمنستان که بخشی از جهان غرب است، و در این راستا، حتی ضررهایی که متحمل خواهیم شد، جمعیت ما، جامعه ما، باید محرومیتهای خاصی داشته باشد.
این همان چیزی است که استقلال در اوایل دهه 90 بهای خود را داشت.»
فانیان با اشاره به تغییر احتمالی در مدیریت امتیاز راهآهن قفقاز جنوبی، تاکید کرد که انتظار دارد تا پایان سال گامهای ملموسی برداشته شود و جایگزین قابل قبولتر برای طرف روسی ممکن است شرکت قزاق باشد.
هایکاز فانیان در پایان گفت: «من انتظار دارم که در ماههای آینده مقامات ما فعالتر شوند. فکر می کنم تا پایان سال میتوانیم گامهای ملموسی برداریم. به نظر من واقعبینانهترین گزینه قزاقستان است.
این گزینه برای آنها «کمخطرترین» گزینه است، زیرا دولت ما در اصل میخواهد مسیر کمخطرتری را در پیش بگیرد، زیرا میتواند جایگزینهایی – راهآهنهای مرسوم آلمانی یا ایتالیایی – وجود داشته باشد، اما تمایل به آسیب کمتر به روسیه منجر به این واقعیت میشود که اپراتور بالقوه، قزاقستان است.»
